Kiedy firma nie płaci składek od zlecenia ucznia
Zwolnienie wynika z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Osoba wykonująca umowę zlecenie, która jest uczniem szkoły ponadpodstawowej albo studentem i nie ukończyła 26 lat, nie podlega z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Nie opłaca się także składki zdrowotnej, bo uczeń jest zwykle objęty ubezpieczeniem przez rodzica. Aktualne brzmienie przepisów sprawdzisz na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Zwolnienie działa tylko wtedy, gdy spełnione są jednocześnie trzy warunki.
- Zleceniobiorca jest uczniem szkoły ponadpodstawowej (liceum, technikum, szkoła branżowa) albo studentem.
- Nie ukończył 26 lat.
- Umowa jest umową zlecenia, a nie umową o pracę. Przy umowie o pracę składki płaci się zawsze, także za ucznia.
Zwolnienie nie dotyczy umowy o dzieło, bo ta w ogóle nie podlega składkom, ale ma inny problem podatkowy opisany w poradniku o umowie o dzieło z niepełnoletnim.
Jak firma potwierdza status ucznia
Firma odpowiada za to, że nie naliczyła składek tam, gdzie powinna. Dlatego status ucznia dokumentujesz przed podpisaniem umowy i pilnujesz go w trakcie. W teczce zleceniobiorcy trzymasz:
1. kopię ważnej legitymacji szkolnej albo zaświadczenie ze szkoły z datą, na którą jest wystawione,
2. oświadczenie ucznia i rodzica, że uczeń nie przerwał nauki i poinformuje firmę o jej zakończeniu,
3. umowę zlecenia podpisaną przez ucznia i rodzica albo opiekuna,
4. notatkę z datą kolejnej kontroli statusu, najlepiej na początek każdego roku szkolnego.
Ucznia w takiej sytuacji nie zgłaszasz do ZUS na formularzu ubezpieczeniowym. Zostaje Ci dokumentacja, którą pokażesz przy kontroli. Zgodę rodzica i jej treść opisuje poradnik o zgodzie rodzica na zatrudnienie niepełnoletniego, a pełną listę papierów przy zleceniu strona o zatrudnieniu młodocianego na umowę zlecenie.
Ile kosztuje zlecenie ucznia i zleceniobiorcy bez statusu ucznia
Stawka minimalna na zleceniu w 2026 roku to 31,40 zł brutto za godzinę. Przykład dla agencji, która zatrudnia licealistę do obsługi social mediów na 12 godzin tygodniowo, czyli około 52 godzin w miesiącu.
| Pozycja | Uczeń do 26 lat | Zleceniobiorca bez statusu ucznia |
|---|---|---|
| Wynagrodzenie brutto (52 h razy 31,40 zł) | 1 633 zł | 1 633 zł |
| Składki pracodawcy na ubezpieczenia społeczne (około 17,9%) | 0 zł | około 293 zł |
| Składki z kieszeni zleceniobiorcy (około 13,7%) | 0 zł | około 224 zł |
| Koszt firmy w miesiącu | 1 633 zł | około 1 926 zł |
| Kwota netto dla zleceniobiorcy przed podatkiem | 1 633 zł | około 1 409 zł |
Składki pracodawcy liczymy jako 9,76% emerytalna, 6,50% rentowa i 1,67% wypadkowa. U zleceniobiorcy bez statusu ucznia dochodzą jeszcze składka zdrowotna i podatek, więc kwoty w tabeli to uproszczone przybliżenie, nie wyliczenie płacowe. Ważne jest to, że różnica dla firmy wynosi około 290 zł miesięcznie przy jednej osobie i skaluje się z liczbą zleceniobiorców.
Podatek po stronie ucznia zwykle też nie występuje, bo do 26. roku życia działa ulga dla młodych, która zwalnia z PIT przychody do 85 528 zł rocznie. Firma nie pobiera wtedy zaliczki, ale składa roczną informację o przychodach. Pełne zestawienie trzech ścieżek zatrudnienia i ich kosztu znajdziesz w poradniku o wynagrodzeniu młodocianego.
Kiedy zwolnienie ze składek się kończy
To miejsce, w którym firmy najczęściej popełniają błąd. Zwolnienie jest związane ze statusem, a nie z umową, więc umowa zlecenia podpisana na rok może w połowie zmienić swój koszt.
| Sytuacja | Skutek dla składek |
|---|---|
| Uczeń kończy 26 lat | Od tego momentu zlecenie podlega składkom jak każde inne |
| Uczeń kończy szkołę i nie zaczyna studiów | Traci status, składki obowiązują od dnia po utracie statusu |
| Uczeń zmienia szkołę z zachowaniem ciągłości nauki | Zwolnienie trwa, ale potrzebne jest nowe zaświadczenie |
| Uczeń rezygnuje z nauki w trakcie roku | Składki obowiązują od dnia rezygnacji |
| Absolwent technikum idzie na studia | Zwolnienie trwa po przedstawieniu legitymacji studenckiej |
W praktyce najgorszy moment przypada na czerwiec, gdy abiturient kończy szkołę, a umowa jeszcze trwa. Dobry nawyk to zapis w umowie, że zleceniobiorca informuje firmę o zakończeniu nauki w ciągu kilku dni, oraz kontrola zaświadczenia we wrześniu i w styczniu. Przy 17 latku, który idzie do klasy maturalnej, planuj zmianę kosztu od lata. Więcej o tej zmianie po 18 urodzinach jest w poradniku o zatrudnieniu 17 latka.
Podatek od wynagrodzenia ucznia i ulgę dla młodych opisuje poradnik o uczniu na umowie zlecenie a PIT.
Ubezpieczenie wypadkowe i odpowiedzialność firmy
Brak składek nie oznacza braku ryzyka. Uczeń na zleceniu nie ma ubezpieczenia wypadkowego z tego tytułu, więc wypadek w biurze firmy nie daje mu świadczenia z ZUS. Firma, która pracuje z niepełnoletnimi w swojej siedzibie, powinna wykupić ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków dla zleceniobiorców. Roczna składka za jedną osobę jest niska w porównaniu z kosztem składek, których nie płacisz. Przy pracy zdalnej na własnym sprzęcie ucznia ryzyko jest mniejsze, a zasady bezpiecznej pracy omawia poradnik o zatrudnieniu osoby niepełnoletniej do pracy zdalnej.
Przed wyborem pośrednika ubezpieczeniowego wielu właścicieli sprawdza opinie o dostawcach, na przykład w serwisie Woke, tak samo jak przy wyborze placówki medycyny pracy czy biura rachunkowego.
Pytania firm o składki ZUS od zlecenia ucznia
Czy od umowy zlecenie z uczniem płaci się składki ZUS?
Nie, jeśli zleceniobiorca jest uczniem szkoły ponadpodstawowej lub studentem i nie ukończył 26 lat. Firma nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne, a koszt równa się wypłacie. Status trzeba udokumentować zaświadczeniem ze szkoły lub legitymacją.
Jak sprawdzić, że uczeń jest zwolniony ze składek?
Poproś o legitymację szkolną albo zaświadczenie ze szkoły z aktualną datą i zachowaj kopię w aktach. Dodaj oświadczenie ucznia i rodzica o obowiązku zgłoszenia końca nauki. Sprawdzaj dokument co najmniej na początku każdego roku szkolnego.
Czy uczeń na zleceniu jest zgłaszany do ZUS?
Nie, jeśli zlecenie jest jedynym tytułem i uczeń podlega zwolnieniu. Firma nie zgłasza go do ubezpieczeń, ale trzyma dokumentację potwierdzającą status. Składki i zgłoszenie obowiązują dopiero po utracie statusu ucznia albo po 26. urodzinach.
Czy przy umowie o pracę z uczniem też nie ma składek?
Są. Zwolnienie dotyczy tylko umowy zlecenia. Przy umowie o pracę z młodocianym firma płaci około 18% składek ponad wynagrodzenie brutto, tak jak za każdego pracownika.
Czy umowa zlecenie z 16-latką wymaga zgody rodzica?
Tak. Osoba niepełnoletnia ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych, więc umowę podpisuje wraz z rodzicem lub opiekunem prawnym albo rodzic potwierdza ją na piśmie.
Jak PracaDla16Latki porządkuje zlecenie ucznia
Dodajesz ofertę, a kalkulator kosztu pokazuje stawkę, miesięczny wydatek firmy i wpływ zmiany statusu zleceniobiorcy. Wzory umowy, oświadczenia i zgody rodzica masz na koncie firmy, a system pilnuje limitów godzin.